Šta je resekcija jetre?

Resekcija jetre predstavlja hirurško uklanjanje dela jetre koji je zahvaćen bolešću, dok se ostatak zdravog tkiva ostavlja kako bi nastavio normalno da obavlja svoju funkciju. Obim operacije zavisi od veličine, položaja i broja promena u jetri, kao i od opšteg zdravstvenog stanja pacijenta.

Za razliku od transplantacije, kod resekcije se uklanja samo oboleli deo organa, dok preostala jetra ostaje u organizmu. Zahvaljujući sposobnosti regeneracije, preostalo tkivo se u narednim nedeljama i mesecima postepeno povećava i preuzima funkciju uklonjenog dela.

Pre svake operacije procenjuje se da li će preostali deo jetre biti dovoljan za normalan život nakon zahvata. Upravo zbog toga planiranje operacije predstavlja jedan od najvažnijih koraka u lečenju.

Indikacije – kada je potrebna resekcija jetre?

Resekcija jetre preporučuje se kada je bolest lokalizovana na određenom delu jetre i kada se proceni da se njenim hirurškim uklanjanjem može postići najbolje lečenje ili značajno poboljšati kvalitet i dužina života pacijenta. Najčešće se izvodi kod primarnih malignih tumora jetre, kao što su hepatocelularni karcinom i intrahepatični holangiokarcinom, ali i kod metastaza koje su se iz drugih organa proširile na jetru, naročito kod karcinoma debelog creva.

Pored malignih oboljenja, resekcija jetre može biti indikovana i kod pojedinih benignih promena, poput velikih hemangioma, adenoma ili određenih cista jetre koje izazivaju simptome, brzo rastu ili nose rizik od komplikacija. U pojedinim slučajevima operacija jetre se izvodi i zbog teških povreda organa ili drugih oboljenja koja zahvataju ograničen deo ovog organa.

Odluka o izvođenju jetrene resekcije donosi se na osnovu detaljne dijagnostičke procene svakog pacijenta. Pri tome se uzimaju u obzir vrsta, veličina i položaj promene, odnos prema krvnim sudovima i žučnim putevima, očuvanost funkcije jetre, kao i opšte zdravstveno stanje pacijenta. Cilj je da se operacija izvede onda kada se može bezbedno odstraniti obolelo tkivo, uz maksimalno očuvanje zdravog dela jetre i njene funkcije.

Vrste resekcije jetre

Vrsta resekcije jetre određuje se u zavisnosti od vrste oboljenja, veličine i položaja promene, kao i količine tkiva koje je potrebno ukloniti.

U zavisnosti od obima zahvata, može se izvesti atipična (neanatomska) resekcija, kada se uklanja samo promena sa manjim delom okolnog zdravog tkiva, ili anatomska resekcija, koja podrazumeva uklanjanje jednog ili više anatomskih segmenata jetre.

U anatomske resekcije spadaju:

• segmentektomija, kojom se uklanja jedan segment jetre;
• bisegmentektomija, pri kojoj se odstranjuju dva susedna segmenta;
• lobektomija (hemihepatektomija), kojom se uklanja desni ili levi režanj jetre, kao i
• proširena hepatektomija, koja se izvodi kada je zbog proširenosti bolesti potrebno odstraniti više od jedne polovine jetre.

Savremena hepatobilijarna hirurgija zasniva se na detaljnom poznavanju anatomije jetre, što omogućava precizno izvođenje operacije, očuvanje zdravog tkiva i smanjenje rizika od komplikacija.

Kako izgleda priprema za operaciju?

Priprema počinje detaljnom dijagnostikom koja omogućava hirurgu da precizno isplanira operaciju. Najčešće se rade:

• laboratorijske analize krvi,
• testovi funkcije jetre,
• tumorski markeri kada postoje indikacije,
• ultrazvučni pregled,
• CT abdomena sa kontrastom,
• magnetna rezonanca (MR),
• CT angiografija po potrebi,
• procena funkcije srca i pluća,
• pregled anesteziologa.

Na osnovu ovih nalaza određuje se optimalna hirurška strategija i procenjuje bezbednost operacije.

Kako se izvodi resekcija jetre? – Procedura

Resekcija jetre se izvodi u opštoj anesteziji, a u zavisnosti od vrste i položaja promene može se izvesti klasičnim otvorenim pristupom kroz rez na trbušnom zidu, ili kod pažljivo odabranih pacijenata, laparoskopski kroz nekoliko manjih rezova.

Nakon pristupa jetri, hirurg detaljno pregleda organ i po potrebi koristi intraoperativni ultrazvuk kako bi precizno odredio granice tumora ili druge promene, kao i njihov odnos prema krvnim sudovima i žučnim putevima. Nakon toga pažljivo se identifikuju i podvezuju krvni sudovi i žučni kanali koji snabdevaju deo jetre predviđen za uklanjanje, nakon čega se obolelo tkivo odstranjuje uz maksimalno očuvanje zdravog parenhima.

• U slučajevima kada se operacija izvodi zbog ciste jetre, hirurška tehnika može se razlikovati u zavisnosti od vrste i karakteristika promene. Kod pojedinih cista najpre se otvara njihova šupljina, odstranjuje sadržaj, a zatim se uklanja zid ili membrana ciste, ukoliko je to neophodno, kako bi se smanjio rizik od ponovnog nastanka bolesti.

Posebna pažnja tokom cele operacije posvećuje se kontroli krvarenja, budući da je jetra jedan od najprokrvljenijih organa u organizmu. U tu svrhu koriste se savremeni hirurški instrumenti i uređaji koji omogućavaju precizno presecanje tkiva, zatvaranje krvnih sudova i očuvanje što većeg dela zdrave jetre. Po završetku zahvata proverava se da li postoji krvarenje ili curenje žuči, po potrebi se postavljaju drenovi, a operativna rana se pažljivo zatvara u slojevima.

Oporavak i moguće komplikacije nakon resekcije jetre

Nakon operacije pacijent se u početku prati u jedinici intenzivne nege ili postoperativnog nadzora, gde se kontrolišu vitalni parametri, funkcija jetre i tok postoperativnog oporavka. Zahvaljujući izuzetnoj sposobnosti regeneracije, preostali deo jetre postepeno povećava svoju zapreminu i funkcionalni kapacitet, čime u većini slučajeva uspešno nadoknađuje funkciju odstranjenog dela organa.

Već prvih dana podstiče se rano ustajanje iz kreveta i postepeno vraćanje normalnoj ishrani, što značajno smanjuje rizik od komplikacija. Dužina boravka u bolnici zavisi od obima operacije, ali se najčešće kreće između pet i deset dana.

Po izlasku iz bolnice preporučuje se izbegavanje težih fizičkih aktivnosti tokom nekoliko nedelja, uz redovne kontrolne preglede. Većina pacijenata se svakodnevnim aktivnostima vraća u periodu od četiri do osam nedelja, dok potpuni unutrašnji oporavak može trajati nekoliko meseci.

Kao i svaka velika hirurška intervencija, resekcija jetre nosi određeni rizik od komplikacija. One mogu uključivati krvarenje, curenje žuči, infekciju operativne rane ili trbušne duplje, privremeni poremećaj funkcije jetre, kao i komplikacije povezane sa opštom anestezijom. Rizik od njihovog nastanka zavisi od obima operacije, funkcionalnog stanja jetre, prisustva drugih bolesti i opšteg zdravstvenog stanja pacijenta.

Kakvi su rezultati lečenja?

Rezultati resekcije jetre danas su značajno bolji nego pre nekoliko decenija zahvaljujući napretku dijagnostike, anestezije, hirurških tehnika i postoperativnog lečenja.

Kod benignih promena operacija najčešće dovodi do potpunog izlečenja. Kada su u pitanju maligni tumori, uspeh lečenja zavisi od vrste tumora, stadijuma bolesti, mogućnosti potpunog uklanjanja promene i eventualne potrebe za dodatnom onkološkom terapijom. Kod pacijenata sa metastazama karcinoma debelog creva ili ranim hepatocelularnim karcinomom, pravilno izvedena resekcija jetre može značajno produžiti životni vek, a u pojedinim slučajevima omogućiti i dugotrajno izlečenje.

Zbog toga je pravovremena dijagnostika i pregled kod iskusnog hepatobilijarnog hirurga od presudnog značaja za izbor najboljeg načina lečenja.